RELAY LÀ GÌ? CHỨC NĂNG, ỨNG DỤNG VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA RELAY
Trong các hệ thống tự động hóa công nghiệp, việc điều khiển các thiết bị điện từ xa là yếu tố quan trọng để đảm bảo vận hành hiệu quả. Các thiết bị như PLC (Bộ điều khiển lập trình), bộ đếm, cảm biến nhiệt độ và nhiều thiết bị khác thường hoạt động ở điện áp và dòng điện thấp.
Tuy nhiên, khi tín hiệu đầu ra từ các thiết bị này cần kết nối với các thiết bị tiêu thụ dòng điện lớn hơn trong nhà máy, việc chuyển mạch dòng điện cần được thực hiện một cách chính xác và an toàn. Và chính Relay (rơ-le) sẽ giúp chúng ta thực hiện chức năng này.
Trong bài viết này, Tự Động Hóa PLCTECH sẽ cùng bạn tìm hiểu tổng quan về Relay là gì, cấu tạo, nguyên lý hoạt động, các loại relay phổ biến và ứng dụng thực tế của chúng. Qua đó, bạn sẽ hiểu rõ hơn về cách relay đóng vai trò quan trọng trong các hệ thống tự động hóa và cách lựa chọn relay phù hợp cho nhu cầu sử dụng.
Relay là gì? Relay là một công tắc điện từ hoạt động nhờ vào một dòng điện nhỏ, có khả năng bật hoặc tắt một dòng điện lớn hơn nhiều lần
Relay là gì?
Relay là một công tắc điện từ hoạt động nhờ vào một dòng điện nhỏ, có khả năng bật hoặc tắt một dòng điện lớn hơn nhiều lần. Trái tim của relay là cuộn dây điện (hay còn gọi là nam châm điện) – khi có dòng điện chạy qua, cuộn dây sẽ tạo ra một từ trường, khiến nó trở thành một nam châm tạm thời. Từ đó, relay có thể đóng mở các tiếp điểm điện, giúp điều khiển dòng điện lớn hơn.
Bạn có thể tưởng tượng relay giống như một “đòn bẩy điện”, khi tín hiệu nhỏ được cung cấp, nó sẽ điều khiển các thiết bị tiêu thụ dòng điện lớn hơn.
![Relay [ rơ-le ]](https://plctech.com.vn/wp-content/uploads/2020/09/ung-dung-cua-ro-le.png)
Relay là gì?
Cấu tạo của Relay là gì?
Relay bao gồm 3 phần chính, mỗi phần đảm nhiệm một chức năng riêng:
– Khối tiếp nhận (cơ cấu tiếp nhận): Nhận tín hiệu đầu vào và chuyển đổi nó thành tín hiệu thích hợp để truyền đến khối trung gian.
– Khối trung gian (cơ cấu trung gian): Tiếp nhận tín hiệu từ khối tiếp nhận và chuyển đổi nó thành tín hiệu điều khiển cho relay.
– Khối chấp hành (cơ cấu chấp hành): Thực hiện tác động vào mạch điều khiển, giúp relay đóng hoặc mở các tiếp điểm điện.
Các loại Relay trên thị trường:
Trên thị trường hiện nay, relay được chia thành nhiều loại, nhưng phổ biến nhất là:
+ Relay đóng mức thấp: Khi nối cực âm vào chân tín hiệu, relay sẽ đóng.
+ Relay đóng mức cao: Khi nối cực dương vào chân tín hiệu, relay sẽ đóng.
Mặc dù các loại relay này có cấu tạo giống nhau, sự khác biệt nằm ở transistor. Các relay sử dụng transistor NPN sẽ kích hoạt ở mức cao, còn các relay sử dụng transistor PNP sẽ kích hoạt ở mức thấp.
Cách xác định trạng thái của Relay
Để xác định loại relay mà bạn đang sử dụng, có thể áp dụng một số cách sau::
+ Cách 1: Hỏi người cung cấp về loại relay bạn đang sử dụng. Đây là phương pháp nhanh chóng và hiệu quả nếu chúng ta không có thời gian.
+ Cách 2: Cấp nguồn vào các chân điều khiển của module relay và kiểm tra sự thay đổi trạng thái.
+ Cách 3: Tra cứu thông tin model relay trên Google để xác định liệu nó là loại NPN (mức cao) hay PNP (mức thấp).
Các Thông Số Kỹ Thuật Của Bộ Module Relay
Các thông số của module relay là yếu tố quan trọng để đảm bảo relay hoạt động hiệu quả trong các hệ thống. Các thông số này bao gồm:
Hiệu điện thế kích tối ưu:
Đây là yếu tố quyết định việc relay có hoạt động đúng hay không. Ví dụ, nếu bạn cần điều khiển một bóng đèn 220V từ một cảm biến ánh sáng hoạt động ở mức 5 – 12V, bạn sẽ cần một module relay có hiệu điện thế kích là 5V hoặc 12V.
Hiệu điện thế và cường độ dòng điện tối đa:
Thông số này cho biết mức dòng điện và điện áp tối đa mà relay có thể chịu đựng. Thông thường, chúng ta có thể tìm thấy thông tin này được in sẵn trên thiết bị.
Ví dụ:
+10A – 250VAC: Cường độ dòng điện tối đa qua các tiếp điểm của relay là 10A với hiệu điện thế 250VAC
+10A – 30VDC: Cường độ dòng điện tối đa qua các tiếp điểm của relay là 10A với hiệu điện thế 30VDC
+10A – 125VAC: Cường độ dòng điện tối đa qua các tiếp điểm của relay là 10A với hiệu điện thế 125VAC
+10A – 28VDC: Cường độ dòng điện tối đa qua các tiếp điểm của relay là 10A với hiệu điện thế 28VDC
SRD-05VDC-SL-C: Hiệu điện thế kích tối ưu là 5V.
Ứng Dụng Của Relay
Relay có rất nhiều ứng dụng trong các hệ thống tự động hóa và điều khiển:
+ Cách ly các mạch điều khiển khỏi mạch tải: Relay giúp cách ly các mạch điều khiển có điện áp thấp khỏi các mạch tải có điện áp cao.
+ Chuyển mạch nhiều dòng điện hoặc điện áp: Bạn có thể sử dụng một tín hiệu điều khiển duy nhất để chuyển mạch giữa nhiều dòng điện hoặc điện áp khác nhau.
+ Giám sát an toàn công nghiệp: Relay có thể ngắt điện của máy móc khi có sự cố để bảo vệ an toàn cho người sử dụng và thiết bị.
+ Thực hiện các chức năng logic cơ bản: Relay có thể được sử dụng để tạo ra các mạch logic như AND, OR, NOT, phục vụ cho điều khiển tuần tự hoặc khóa liên động an toàn.
Các thiết bị có ngõ ra Relay NO/NC
Nguyên Lý Vận Hành Của Relay
Khi relay hoạt động, quá trình sau diễn ra:
+ Điện được cấp cho cuộn dây, tạo ra từ trường
+ Từ trường tác động lên phần ứng, tạo ra lực hút
+ Phần ứng di chuyển, đóng hoặc mở các tiếp điểm điện
+ Các tiếp điểm chuyển mạch dòng điện đến các thiết bị như động cơ, bóng đèn, v.v.
+ Khi điện áp bị loại bỏ, từ trường biến mất và các tiếp điểm trở lại vị trí ban đầu.
Kết Luận
Relay là một thiết bị vô cùng quan trọng trong các hệ thống tự động hóa và điều khiển. Bài viết đã cung cấp những kiến thức cơ bản về Relay là gì, ứng dụng và nguyên lý hoạt động của Relay. Hy vọng rằng bạn đã có cái nhìn rõ hơn về cách relay giúp tối ưu hóa các hệ thống điện trong công nghiệp. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hay đóng góp nào, đừng ngần ngại chia sẻ để chúng tôi có thể cải thiện bài viết này thêm hoàn thiện.
Nếu bạn muốn nâng cao kỹ năng và hiểu biết về các hệ thống điều khiển điện, cũng như lập trình PLC để ứng dụng trong các công trình điện công nghiệp, hãy tham gia các khóa học chuyên sâu tại PLCTECH:
Địa chỉ đào tạo
Hà Nội: Số 11 Ngõ 2E Dịch Vọng – Cầu Giấy Xem bản đồ
HCM: 97 Đường Số 3 – Hiệp Bình Phước – TP. Thủ Đức Xem bản đồ
Liên hệ
Điện thoại / Zalo: 0987 635 127 (Hỗ trợ 24/7)
Website: https://plctech.com.vn/
Fanpage: https://www.facebook.com/PLCTechHN